Komt de rechtsstaat in Oekraine dichterbij?

Op de bovenste verdieping van een donker pand tegenover een metrostation in Kiev huist de Oekraïense afdeling van Amnest International. 6 stafleden in een klein kantoortje. Amnesty is in Oekraine niet erg bekend en sinds het uitbrengen van een rapport over  martelingen, kidnapping en executies door beide strijdende partijen in de Donbas ook niet erg geliefd. Oekraïense journalisten zijn niet bijster geïnteresseerd in verhalen over wandaden van de vrijwilligersbataljons die een heldenstatus hebben omdat ze het wankelmoedige Oekraïense leger door de eerste maanden van de oorlog heen hebben gesleept. Ten koste van grote verliezen.

Woordvoerder Bogdan van Amnesty licht het rapport toe. Beide kampen plegen oorlogsmisdaden en vertonen crimineel gedrag. Vooral de Rechtse Sector, zegt Bogdan, het enige bataljon dat zich nog steeds weigert te onderwerpen aan Defensie, heeft zich ernstig misdragen aan het front. ‘Ze mogen als de harde kern van Majdan zijn gedemoniseerd door de Russische televisiepropaganda’, zegt Bogdan, ‘ze zijn zich daar vervolgens ook naar gaan gedragen.’ Hoe massaal martelingen en verdwijningen zijn geweest is niet bekend. Maar de overheid doet weinig tot geen moeite aantijgingen te onderzoeken.

Amnesty deed een klein opinieonderzoek met verontrustende resultaten: 71 % van de Oekraïners vindt dat martelen niet mag. Maar slechts 46 % vindt dat martelen van separatisten niet mag. Voor de meeste Oekraïners zijn de separatisten tuig. Voor de goede orde: talloos zijn de verhalen over marteling, afpersing, executies en verdwijning van Oekraïense soldaten of vrijwilligers door toedoen de rebellen. Ook dat boekstaaft Amnesty, al is onderzoek doen in de  Volksrepublieken heel moeilijk. Dit is wat de Russische journalist en Tsjetsjenië-veteraan Arkadi Babtsjenko de Tsjetsjenisatie van de Donbasoorlog noemt. Oorlog maakt wreed.

Maar ook in de rest van het land is de rechtsstaat (voor zover ooit van kracht) in gevaar. Bogdan bezocht een rechtszaak in Severodonetsk, gouverneurszetel van het resterende Oekraïense deel van de provincie Loegansk. Terecht staat de burgemeester van een dorp, die zijn dorpelingen in het voorjaar van 2014 had opgeroepen het referendum voor aansluiting bij Rusland te steunen. Hij wordt beschuldigd van ‘separatisme’. Er zijn honderden mensen op dat artikel opgepakt, die vaak alleen gebruik maakten van hun recht op vrije meningsuiting, vermoedt Bogdan. Hij noemt het een witch hunt.

Op de politie na is er in Oekraine geen instantie met een omineuzere reputatie dan de rechtbank. Er is geen enkele burger die vertrouwen heeft in rechters of openbaar aanklagers.  Zes stafleden van Amnesty International of de mensen van Human Rights Watch kunnen dit tij niet keren. Hier is grover Europees geschut nodig. De Raad van Europa is ermee bezig. Maar de Oekraïense journalistiek schiet hier schromelijk te kort.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s