‘De brand heeft Odessa aaneengesmeed’

Standbeeld van de Duc de Richelieu in Odessa
Standbeeld van de Duc de Richelieu in Odessa

De brand in het Vakbondshuis op 2 mei 2014, die aan 42 mensen het leven kostte, is een waterscheiding gebleken voor Odessa, de Russischtalige havenstad, die een van Poetins steunpunten in Novorossia had moeten worden. De stad heeft voor Oekraine gekozen: waren de krachtsverhoudingen tussen pro-Russen en Majdan-aanhangers een jaar geleden nog fifty-fifty, nu is het eerder 20/80, zegt Nikolaj Holmov in een café in het stadspark. ‘Ik ben de enige man met een pijp’, had hij ter herkenning gezegd. Holmov heeft een goedgelezen blog, OdessaTalk, waarin hij de situatie in de stad nauwlettend analyseert.

Tot mijn verrassing is Holmov een Engelsman, die al tien jaar in Odessa woont. Daarvoor werkte hij in Moskou aan de Britse ambassade, maar hij nam ontslag en verkaste naar de Zwarte Zee. Hij is niet van plan weg te gaan. ‘Odessa is een kosmopolitische stad en het is hier altijd goed weer’, zegt hij terwijl de regen het plaveisel kastijdt. Het is hier heerlijk wonen.

De echte waarheid over de brand van 2 mei zal vermoedelijk nooit boven tafel komen, denkt Holmov, maar dat het een provocatie van pro-Russische zijde was staat voor hem buiten kijf. Hij heeft het begin met eigen ogen gezien: ‘Ik kwam aanrijden in de bus en daar zaten mannen met stokken, bivakmutsen en geweren in. Voor mijn ogen schoten ze pro-Oekraiense demonstranten dood. Dat was de lont in het kruitvat.’ Een woedende menigte trok op naar het plein Koelikovo Pole bij het station, waar de pro-Russen een Majdan-achtig kampement hadden opgeslagen, waar op dat moment nog maar zo’n 200 man aanwezig waren. Die voelden zich bedreigd en vluchtten het immense Vakbondsgebouw in. Daarna werd over en weer geschoten en met Molotov-cocktails gegooid, totdat de hele boel in de hens ging. De brandweer kwam pas na 20 minuten. Velen stikten in de hitte, anderen kwamen om toen ze uit het raam sprongen.

Het was een waterscheiding omdat mensen kozen voor Oekraine. De Krim, de oorlog im de Donbas: 2 mei was de laatste druppel. Dit is niet wat Odessa wil, zegt Holmov. Maar hoe zeker is dat? In een jaar tijd zijn er 41 bommen ontploft in de stad: wie probeert de situatie te destabiliseren? ‘Van die bommen ligt hier niemand wakker’, zegt Holmov. ‘Ze ontploffen s nachts, op plekken waar geen mensen zijn. Dat zijn geen professionele terroristen, het is bangmakerij zonder effect. Ik voel me volstrekt veilig in de stad.’ Er zijn drie communisten en een paar kozakken opgepakt die bekend hebben bommen geplaatst te hebben, en er zaten ook een aantal zakenruzies tussen. ‘Wie een beetje op de hoogte is hoe de criminele wereld hier in elkaar steekt, wist het direct.’

Terug naar de Russische invloedssfeer is geen optie, zegt Holmov. ‘Men is een rubicon overgestoken. Er is bloed gevloeid. De annexering van de Krim en de oorlog in de Donbas worden hier als nationale verkrachting beschouwd. Dat heeft een diepe wond geslagen. De Krim heeft de mensen gedwongen te kiezen voor hun land. Poetin heeft zich behoorlijk verrekend.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s