De schrijver en de loopgraven

image

Op het 1ste Internationale Literatuurfestival in het Literatuurmuseum van Odessa hoorde ik een interessante discussie tussen de Russische schrijver Michail Sjisjkin, die al 20 jaar in Zwitserland woont, en de jonge Oekraïense schrijver Sergiy Zjadan, die ook dicht en zingt en hier een beetje een popsterstatus heeft. Sjisjkin walgt van Poetin en wil voorlopig geen voet meer zetten in een land waar kritische intellectuelen als landverraders worden beschouwd. Zjadan, inwoner van Charkov en tijdens ProMajdandemonstraties daar door Russische thugs in elkaar geslagen, nam een genuanceerder standpunt in, waarschijnlijk omdat hij snapt hoe ver ook Oekraine nog verwijderd is van de rechtsstaat waar het Majdan allemaal om begonnen was.

Schrijvers, zei Zjadan, moeten zich niet verheven voelen boven het volk waar ze deel van uitmaken. Hij had het niet zo op de schrijver als morele autoriteit. ‘Een schrijver die zijn oordeel geeft over de oliemarkt’ noemde hij een beetje potsierlijk. Hij zag het als zijn belangrijkste taak ‘geen schade te berokkenen’. De oudere Sjisjkin is dat stadium voorbij en heeft de Sovjet-Unie meegemaakt. Dat oude tijden in Rusland herleven vindt hij onverdraaglijk. Maar Zjadan op zijn beurt snapt dat het een hell of a job zal zijn om de wonden die in Oekraine, met dank aan Poetin, zijn geslagen tussen oost en west.

Toen de moderator, gemeen, vroeg of de schrijver nu niet de loopgraven in moest duiken en zijn beste boek over de oorlog moest schrijven, zei Zjadan dat de Russische patriottische schrijver Aleksandr Prochanov dat net heeft gedaan. ‘Hij heeft een roman over de separatisten gepubliceerd, een misselijkmakende safari naar de Volksrepubliek Donetsk. Dat is geen kunst maar onacceptabele polittechnologie’.

Sjisjkin heeft niet meer de illusie dat hij met zulke vakgenoten een gemeenschappelijke taal kan vinden. En ook Zjadan zal niet gauw meer koffie drinken met zijn in Rusland even populaire evenknie Zachar Prilepin, die de oorlog in de Donbas met woord en daad steunt. ‘Zo iemand kan ik niet anders zien dan als een vijand.’

In de zaal neemt Sasja Borovik het woord, adviseur van Saakasjvili en kandidaat-burgemeester van Odessa: ‘Wij hebben hulp en deelname nodig van intellectuelen, niet alleen beschouwing.’ Zjadan: ‘de revolutie en uw staatsapparaat zijn twee verschillende dingen. Schrijvers moeten niet deelnemen aan politieke spelletjes. Maar als uw gouverneur (Saakasjvili) hier succes boekt, stuur hem dan door naar Charkov.’

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s