‘Dwaallicht Trump kan Poetins binnenlandse problemen niet oplossen’

Poetin

 

Mijn eindejaarsstuk over Poetin in Het Parool:

Het meest opmerkelijke aan Poetins jaarlijkse rede tot de volksvertegenwoordigers, op 3 december, was dat het woord Oekraïne niet één keer viel. Dat de vastgelopen oorlog in het Oosten van het buurland (9.000 doden) heeft geleid tot isolement en harde westerse sancties die de gewone burger raken, kwam niet aan de orde. Even noemde Poetin de ‘hereniging van de Krim en Sevastopol’ met Rusland een ‘nieuwe mijlpaal’. Dat het schiereiland toen al enkele weken in duisternis was gehuld omdat boze Krimtataren vanuit Oekraïne de elektriciteitsmasten hadden opgeblazen, meldde hij niet. De Oekraïense overheid maakt geen vreselijke haast met herstel van de averij. Het toont de kwetsbaarheid van de genaaste ‘heilige Russische grond’, waar 2 miljoen mensen weken in kou en donker zaten.

Wel stond Poetin stil bij Ruslands aandeel aan de strijd tegen het internationale terrorisme, waarvoor hij de Verenigde Staten verantwoordelijk houdt. Daarna haalde hij uit naar Turkije, dat een trouwe bondgenoot een mes in de rug had gestoken door een Russisch vliegtuig neer te halen. Volgde een inspiratieloze opsomming van binnenlandse kwesties als demografie (de bevolking groeit weer), autarkie (Rusland moet meer zelf produceren), de kapitaalvlucht (is helaas nog niet tot stilstand gebracht) en de corruptie (moet een halt worden toegeroepen). Premier Medvedev dutte even weg.

Toch was 2015 voor Rusland een spannend jaar. Het begon met een felle opflakkering van de oorlog in de Donbas: vlak vóór het nieuwe vredesakkoord van Minsk, afgedwongen door Duitsland en Frankrijk, op 15 februari zou ingaan, hielpen Russische soldaten de rebellen nog snel het cruciale spoorwegknooppunt Debaltsevo in te nemen. Een interview met een gewonde soldaat uit Boerjatië liet zien hoe de Russische troepen opereren: eerst training in het Russische Rostov, dan documenten en insignes inleveren en bij nacht stiekem de grens over. ‘Iedereen wist waar we heengingen’, zei de Boerjaat, ‘maar er werd niet over gesproken.’

Pas begin september werd het voor het eerst rustig aan het Oekraïense front. Het project Novorossia was opgegeven, tot woede van Russische patriotten. De euforie is uitgewerkt. Het strijdtoneel verplaatste zich naar Syrië, waar Rusland eind september opnieuw poker speelde met onverwachte bombardementen ter ondersteuning van president Assad, voor de rest van de wereld net zo onacceptabel als IS. Poetin is mordicus tegen elke regime-change. Russische commentatoren jubelden dat een einde was gekomen aan de monopolaire wereld: ‘Rusland staat weer op het wereldtoneel!’ Europa worstelde intussen met enorme vluchtelingenstromen, volgens Rusland het gevolg van hun eigen wanbeleid.

De chaos in Syrië werd er aanvankelijk alleen maar groter op: Rusland bombardeerde de bondgenoten van Amerika, die niet alleen tegen IS, maar ook tegen Assad vochten. ‘Poetin escaleert, zodat het Westen moet de-escaleren’, zo omschreef Poetin-biograaf Fiona Hill zijn strategie. Rusland kreeg er wel in één klap heel wat moslim-vijanden bij. De gevolgen bleken op 31 oktober, toen een vliegtuig met 224 Russische toeristen boven de Sinai ontplofte.

Pas na de Parijse aanslagen van 13 november ontstond het besef dat de  internationale coalitie tegen IS zo snel mogelijk moest worden uitgebreid met Rusland. Assad zou een tijdelijke rol kunnen spelen in een politieke oplossing. Het was een overwinning voor Rusland: Poetin zit weer aan de onderhandelingstafel. De Franse president Hollande ging de hoofdsteden af om iedereen op één lijn te krijgen. Oekraïne vreesde wisselgeld in dit nieuwe geopolitieke toneelstuk te worden. Om dat te bezweren besloten Europa en de VS de sancties tegen Poetin snel met een half jaar te verlengen. Vlak voor Hollande in Moskou landde, schoot Turkije een Russische bommenwerper uit de lucht. De gevaarlijke rel met een NAVO-lid werd snel gesust, maar Poetin besloot Turkije economisch zwaar te straffen. Weer een vijand erbij.

Intussen zinkt de Donbas in de vergetelheid. Op 31 december moet volgens Minsk-2 de grens tussen Oekraïne en Rusland worden overgedragen aan de OVSE. Cruciaal om de Russische inmenging een halt toe te roepen. Maar Rusland verschuilt zich achter het excuus dat er nog geen verkiezingen gehouden zijn in het rebellengebied. Dat is praktisch onmogelijk: de rebellen erkennen Kiev niet en er zijn geen onafhankelijke politieke partijen. In feite wordt het gebied door Moskou bestuurd.

Ruslands deelname aan de strijd in Syrië moet ook afleiden van de groeiende binnenlandse problemen: de olieprijs dreigt onder de $30 te zakken, een ramp voor Ruslands reserves. De roebel zakt weg, de prijzen stijgen snel, de bevolking verarmt. De klimaattop deed fossiele brandstoffen in de ban. ‘We moeten onze economie diversifiëren’, zei Poetin op zijn eindeloze persconferentie op 17 december. Dat zegt hij al 15 jaar: het is te laat. Poetins sociale contract met de bevolking (rust en welvaart) komt in gevaar. De lage olieprijs gaf 25 jaar geleden ook de Sovjet-Unie de doodsklap. Poetin noemde de Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump een ‘opmerkelijk, getalenteerd man, die andere, diepere verhoudingen met Rusland wil. Dat kunnen wij alleen maar verwelkomen.’ Maar een dwaallicht als Donald Trump kan Ruslands binnenlandse kwalen niet oplossen.

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s